In dit artikel
In Stadskanaal en de omliggende dorpen wonen nog veel mensen die de oorlog als kind hebben meegemaakt. Ze zijn inmiddels tachtig of negentig jaar oud. Hun verhalen over onderduikers, de hongerwinter en de bevrijding worden steeds zeldzamer. Juist nu, in de donkere maanden waarin families vaker samenkomen, is het een goed moment om die verhalen op te tekenen. Want deze generatie praat er niet altijd uit zichzelf over.
Wie is de stille generatie?
De stille generatie is de groep mensen die grofweg tussen eind jaren twintig en 1945 is geboren. Ze waren kinderen of tieners tijdens de crisisjaren en de Tweede Wereldoorlog. Daarna bouwden ze als jongvolwassenen mee aan de wederopbouw van Nederland.
De naam komt uit de Verenigde Staten, waar deze generatie in de jaren vijftig werd omschreven als stil en plichtsgetrouw. Ze werkten hard, pasten zich aan en protesteerden weinig. Dat beeld klopt ook voor veel Nederlanders van die leeftijd. Ze zijn opgevoed met de gedachte dat je niet klaagt, maar doorgaat. Over wat ze hebben meegemaakt, werd thuis vaak nauwelijks gesproken.
Waarom die verhalen ertoe doen
De herinneringen van deze generatie zijn een directe verbinding met een periode die de rest van onze geschiedenis heeft gevormd. Schoolboeken vertellen wat er gebeurde, maar opa en oma kunnen vertellen hoe het voelde. Hoe het was om als kind honger te hebben, of hoe het dorp eruitzag op de dag van de bevrijding.
Ook voor de mensen zelf kan het waardevol zijn. Veel ouderen merken dat het goed voelt om hun verhaal eindelijk te delen, zeker met kleinkinderen die oprecht geïnteresseerd zijn.
Hoe begin je het gesprek?
Begin niet meteen bij de zware onderwerpen. Vraag eerst naar het dagelijks leven: hoe zag het huis eruit, wat at je, hoe ging je naar school? Foto’s, oude brieven of voorwerpen helpen om herinneringen naar boven te halen. Laat stiltes bestaan en dring niet aan als iemand ergens niet over wil praten.
Neem het gesprek op met je telefoon, met toestemming, of schrijf de belangrijkste verhalen op. Zo blijven ze bewaard voor de volgende generaties. Sommige families maken er een boekje van, compleet met foto’s, als cadeau voor de feestdagen.
Vier generaties, één familie
In veel families leven op dit moment vier generaties naast elkaar: de stille generatie, babyboomers, Gen X of millennials en de jongste kinderen. Elke generatie heeft zijn eigen ervaringen en kijk op de wereld. Hoeveel jaar zit er eigenlijk tussen? Wie zich afvraagt hoe lang duurt een generatie, komt meestal uit op zo’n vijftien tot twintig jaar. Binnen één familie kan het verschil tussen de oudste en jongste dus wel tachtig jaar zijn.
Juist dat maakt gesprekken tussen generaties zo bijzonder. De ervaringen van de oudste generatie geven jongeren perspectief, en de nieuwsgierigheid van de jongsten geeft ouderen het gevoel dat hun leven ertoe doet.
Generaties begrijpen
Het verschil tussen generaties is een onderwerp waar steeds meer aandacht voor is, ook in het bedrijfsleven en de overheid. Het strategie- en innovatiebureau Six Fingers schrijft bijvoorbeeld uitgebreid over de kenmerken van elke generatie, van de stille generatie tot Gen Alpha.
Maar het mooiste inzicht krijg je misschien gewoon aan de keukentafel. Dus zet deze winter een kopje koffie, pak de oude fotoalbums erbij en vraag: hoe was het eigenlijk, toen?
